دیدبان مجلس؛ گام نخست
در ادامه پروژه روحانی سنج، برآن شدیم که پروژه دیدبان مجلس را با هدف توانمند سازی جامعه شهروندی و افزایش شفافیت و پاسخگویی در نظام قانون گذاری ایران آغاز کنیم. دیدبان مجلس بر آن است که با نظارتی بی طرفانه و صرفا براساس شیوه های علمی، بر عملکرد نمایندگان دوره نهم مجلس شورای اسلامی نظارت کند و به مردم گزارش دهد. دیدبان مجلس، همچنین برای ٰعموم مردم فرصتی فراهم می کند تا درباره نمایندگان خود اطلاعات بیشتری کسب کنند و سوالات و نظرات خود را درباره عملکرد آنان به اشتراک بگذراند.
دیدبان مجلس حاصل کار و تلاش تیم تحقیقاتی اصل نوزده، با حمایت دانشکده امور جهانی مانک در دانشگاه تورنتو، در طی شش ماه گذشته است. در سه ماه ابتدایی پروژه، تیم تحقیقاتی، با کمک تیم مشاوره متشکل از متخصصین امور پارلمانی ایران، به جمع آوری اطلاعات مربوط به نمایندگان، بررسی طرح های امضا شده توسط آنان و فعالیت ها و اظهارنظرهای آنها در رابطه با حوزه انتخابیه، مسايل عمومی و کلان کشوری و ارتباط با دولت فعلی پرداخت.
شاید بتوان گفت یکی از سخت ترین مراحل کار، جمع آوری اطلاعات اولیه در خصوص نمایندگان بود.ٰ گروه تحقیق به منظور مدیریت حجم اطلاعات موجود، که پراکنده و اغلب اوقات با اشتباهات قابل ملاحظه ای همراه بود، ٓناچار شد به سایت ها و منابع مختلف دیگر رجوع و سعی نماید این پازل درهم و شکسته را کامل کند. منابعی که تیم تحقیق برای گردآوری اطلاعات به آن ها رجوع کرده است، به قرار زیر هستند:
الف- وبسایت شخصی نمایندگان
ٓدر گام نخست تیم تحقیق به وبسایت شخصی نمایندگان رجوع کرد. لازم به ذکر است متاسفانه برخی از نمایندگان فاقد وبسایت شخصی هستند، بسیاری از آنها وبسایت های خود را به روز نمی کنند، و تنها تعداد محدودی از آنها، وبسایت هایشان به روز است و به راحتی می توان تمام اطلاعات مورد نیاز را در آنها یافت.
ب- سایت مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی و پایگاه صوتی، تصویری و خبری اداره کل امور مجلس
در گام بعدی، تیم تحقیق برای تکمیل اطلاعات ناقص نمایندگان و به منظور بررسی صحت و درستی اطلاعات به دست آمده، به سایت مرکز پژوهش های مجلس که منبعی معتبر، قابل اطمینان و رسمی است، رجوع کرد. عضویت نمایندگان در کمیسیون ها، امضای طرح ها و لوایح و سابقه نمایندگی، تعداد نمایندگان در هر استان و میزان و درصد آراء ایشان، در مرحله ابتدایی از این سایت برداشت شده است.
پایگاه صوتی، تصویری و خبری اداره کل امور مجلس نیز به تیم تحقیق کمک کرد تا اطلاعات موجود را دوباره بررسی و آنرا تکمیل نماید. بیشتر عکس های شخصی نمایندگان نیز از این سایت گرفته شده است.
اطلاعات یافت شده در این منابع نیز البته خالی از اشتباه نبودند. به طور مثال، علی مطهری، نماینده تهران، به استناد پایگاه صوتی، تصویری و خبری اداره کل امور مجلس صدا و سیما در سال ۱۳۴۴ در شهرستان کوهکنان متولد شده است، در حالی که با استناد به وبسایت شخصی و سایت مرکز پژوهش ها وی متولد ۱۳۳۶ در تهران است. نمونه دیگر در خصوص دوره های نمایندگی علیرضا محجوب در مجلس شورای اسلامی است. سایت مرکز پژوهش ها بدون اشاره به نمایندگی (میان دوره ای) وی در دوره های ششم و هفتم، تنها به حضور وی در دوره های پنجم و هشتم و نهم مجلس اشاره کرده، سایت مجلس ایشان را نماینده (میاندوره ای) دوره ششم و هفتم می داند، سایت خبرگزاری فارس، سابقه ادوار چهارم، پنجم، هفتم و هشتم را برای وی ذکر کرده و پایگاه صوتی , تصویری و خبری اداره کل امور مجلس صدا و سیما نیز از وی به عنوان نماینده دوره های پنجم، ششم و هفتم و هشتم مجلس شورای اسلامی نام برده است.
ج- سایر سایت های رسمی و خبرگزاری ها
پس از مشاهده اشتباهاتی از قبیل موارد بالا، تیم تحقیقاتی تصمیم گرفت که با مراجعه به سایت خبرگزاری های رسمی مانند خبرگزاری خانه ملت، فارس، ایرنا و ایسنا و سایت ستاد انتخابات وزارت کشور و سایت مجلس شورای اسلامی کمبودها و نقاط اختلافی را بررسی نماید.
پس از تکمیل شناسنامه نمایندگان مجلس، تیم تحقیقاتی به تهیه کارنامه فعالیت های کاری نمایندگان پرداخت. در مرحله اول، مشخص شد که هر یک از نمایندگان در سه ماهه زمستان سال ۱۳۹۲، و در مرحله بعدی از ابتدای سال ۱۳۹۳، از چه طرح هایی حمایت کرده اند. در ادامه، فعالیت های کاری نمایندگان، اعم از جلسات و نامه نگاری ها با مدیران محلی، استانی و کشوری در راستای پیگیری های خواسته های محلی و همچنین سخنرانی ها و مصاحبه ها در خصوص مسایل کلان روز، مورد بررسی قرار گرفتند. محدود کردن حوزه بررسی ها به سه ماه پایانی سال تصویری کلی و مقطعی از نحوه و میزان عمل نمایندگان به وظایفشان ارائه می کند که در ادامه نیز به مرور تکمیل و به روز خواهد شد. در این قسمت نیز تیم تحقیق ابتدا به وبسایت های شخصی و سپس به خبرگزاری های رسمی مانند خبرگزاری خانه ملت، فارس، ایرنا و ایسنا، باشگاه خبرنگاران جوان و خبرگزاری تسنیم و حتی به سایت های خبری محلی استانها مراجعه نمود.
همانطور که در بالا توضیح داده شد تیم تحقیق دیده بان مجلس سعی کرده است تا از منابع گوناگون و پراکنده، اطلاعات و داده های مطمئن و قابل اتکایی بدست آورد. اما باید به این نکته نیز اشاره کرد که در این مسیر با محدودیت ها و چالش های فراوانی مواجه بوده و هرگز ادعای ارائه کاری بدون نقص را ندارد. در قدم بعدی، تیم تحقیقاتی دیدبان مجلس از همه کسانی که در این راه مایل به همیاری و همراهی ما هستند دعوت می کند که از طریق شبکه های اجتماعی و وبسایت دیدبان مجلس، با ما در ارتباط باشند تا به همراه هم اطلاعات را به روز و تکمیل کنیم.
عکس از خبرگزاری کار ایران (ILNA)